Geschiedenis nieuw kantoor


Binnenkort betrekt een aantal Ask Roger! medewerkers de Bagijnetoren, voor veel Delftenaren een icoon in de historische binnenstad. Stadsarcheoloog Steven Jongma verhaalt over de rijke geschiedenis van de toren en de vondsten die gedaan zijn toen de toren onlangs 15 meter verplaatst moest worden in verband met de komst van de spoortunnel.

 

Als stadsarcheoloog geeft Jongma leiding aan een team van zeven archeologen. ‘Naast onderzoek en het beoordelen van bouwaanvragen doen we veel aan educatie en voorlichting. We willen zichtbaar maken wat we doen. Mensen denken bij archeologen vaak aan stoffige oudere mannen met een baard, maar de gemiddelde leeftijd van ons team ligt rond de 30 jaar, dus dat gaat al lang niet meer op.’

Archeologie is een relatief jonge wetenschap: ‘Pas in de 19e eeuw ontstaat interesse in archeologie. In de jaren zeventig van de vorige eeuw komen tijdens de stadsvernieuwing allerlei zaken letterlijk bloot te liggen. Het is dan nog heel gebruikelijk dat mensen zelf vondsten uit de grond halen en meenemen. Met de Monumentenwet komt daar in 1988 een einde aan.’

bagijnetoren ca 1680

Juist in het vastleggen van de materialen van alledag speelt archeologie een belangrijke rol, en voor Delft komt daar nog iets bij: ‘Bij de stadsbrand in 1536 zijn alle Delftse archieven verloren gegaan. In het stadhuis lag gelukkig nog het een en ander aan archief, maar helaas: in 1618 brandde het stadhuis af en werden ook die archieven verwoest. Archeologische vondsten zijn dus van groot belang om middeleeuws Delft in kaart te kunnen brengen.’

En dan de historie van de Bagijnetoren zelf: ‘De Bagijnetoren is rond 1460 gebouwd als onderdeel van de stadswal. De vlakke achterzijde stond tegen de stadswal, de ronde zijde was naar het open veld gericht. Het onderste deel van de toren was via een gewelfde gang door de wal vanaf straatniveau te bereiken, het bovenste deel kon je bereiken vanaf de wal. Op de bovenste verdieping vond je een weergang met schietgaten.’

1967

De Delftse stadsmuur met de Bagijnetoren, ca 1480

Toen in de 17e eeuw de kanonnen in zwang kwamen, werden de meeste waltorens omgebouwd: ‘De bovenkant werd eraf gehaald, zodat ze op het lage ronde gedeelte een kanon konden plaatsen. De Bagijnetoren en een aantal andere waltorens werden niet omgebouwd. Waarom is niet echt duidelijk. Vanaf dat moment worden de torens verhuurd voor bewoning.’

Ontwikkeling van de toren tussen 1450 en 1850
De waltorens zijn eigenlijk niet geschikt voor bewoning en raken steeds meer in verval. In 1827 koopt een touwslager het pand. De toren wordt verlaagd en van een geïmproviseerd dak voorzien. Jongma: ‘Als in de jaren 20 de stadswal wordt afgegraven en de tram door de Phoenixstraat gaat rijden, komt de toren helemaal vrij te staan. Het gemeentebestuur besluit het pand restaureren. Het dak wordt in ere hersteld en er wordt een trappenhuis tegen de toren aan gebouwd, om ook het bovenste deel vanaf de begane grond te kunnen bereiken. Later wordt het trappenhuis weer afgebroken en komt er een ingang aan de zijkant, met binnen een trap naar boven.’

 

Fase 5 ca 1450-1850 Bagijnetoren_-_Delft

Gevels voor en na de verbouwing. Links anno 1928, midden anno 1967, rechts de toren rond 1960.
En dan komt het spoorzone project: ‘Voor de aanleg van de spoortunnel moest de Bagijnetoren tijdelijk 15 meter worden verplaatst. Een enorme operatie! Het gaf ons de mogelijkheid om de fundering te onderzoeken.’
Dat leverde een aantal interessante ontdekkingen op: ‘De fundering van alle waltorens bleek uniform te zijn. Ze zijn dus in één fase aangelegd. De voorkant van de torens is gebouwd met natuursteen, als bescherming tegen vorstschade. En we legden een riool bloot: de afwatering van de stad liep dus door de waltorens in de stadsgracht. In dit riool vonden we onder meer twee houten borstels, een lepeltje van hoorn en een pindadop, allemaal uit de 19e eeuw. De pindadop bleek een hele speciale. Het is namelijk de eerste pindadop die in archeologische context is gevonden. Onze botanicus was in elk geval heel opgetogen over deze vondst!’
Binnenkort verhuist een aantal Ask Roger! medewerkers naar de Bagijnetoren, die we eerder al kort hebben voorgesteld.

Contact

Neem contact op

Klanten

Creatie en Realisatie The MindOffice